13 Μαρτίου 1957 εκτελέσθηκε δι’ απαγχονισμού από τους Βρετανούς

ΕΥΑΓΟΡΑΣ ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΔΗΣ: ΚΑΤΕΒΑΣΕ ΤΗΝ ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ
«Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα».

ΤΟΥ ΕΛ. ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΗ


Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στην Επαρχία της Πάφου, στις 28 Φεβρουαρίου 1938. Ήταν το τέταρτο παιδί της οικογένειας του Μιλτιάδη Παλληκαρίδη.
Όταν πηγαίνει στο Γυμνάσιο (Λύκειο), εξελίσσεται σ΄ έναν λαμπρό πολυαθλητή που αφιερώνει πολύ χρόνο στην προπόνησή του, αναπτύσσει την ποιητική του δημιουργία και ξυπνούν μέσα του τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα τα οποία πάντα συνδυάζει με τον πόθο για την Ένωση και την αγάπη για την Ελλάδα.
Σε ένα ποίημά του της εποχής, που αργότερα μελοποίησε ο Μάριος Τόκας, γράφει μεταξύ των άλλων:

Την Ελλάδα αγαπώ αλλά και σένα
Μ΄ έναν έρωτα μεγάλο, αληθινό
Τα γαλάζια σου τα μάτια τα θλιμμένα
Τον καθάριο της θυμίζουν ουρανό।

Ενώ το ποίημα ΗΡΩΩΝ ΜΟΡΦΕΣ που παραθέτουμε στην φιλολογική σελίδα (της μηνιαίας εφημερίδας "Η ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ") τραγουδήθηκε από τον Γιώργο Νταλάρα με τίτλο: «ΚΥΠΡΟΣ ΗΡΩΩΝ ΓΗ»
Πολύ πριν την 1η Απριλίου, ημέρα έναρξης του αγώνα της ΕΟΚΑ, ο Ευαγόρας πρωταγωνιστεί σε διάφορες διαδηλώσεις κατά των Άγγλων, όπως την 2 Ιουνίου 1953 που θα γινόταν η στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ। Στην Αγγλία και σε όλες τις αποικίες γίνονταν προετοιμασίες για το μεγάλο γεγονός. Στην Πάφο στο «Ιακώβιο Γυμναστήριο» οι Άγγλοι κατεβάζουν την ελληνική σημαία και αναρτούν την βρετανική, γεγονός που εξοργίζει τους μαθητές. Την παραμονή της στέψης, οι Παφίτες οργάνωσαν διαδήλωση με αίτημα να υποσταλεί η αγγλική σημαία και να εκκενωθεί το γήπεδό τους από στρατιώτες και αστυνομικούς. Επειδή δεν εισακούονται, ο 15χρονος τότε Βαγορής αναρριχάται στον ιστό και κατεβάζει μόνος την αγγλική σημαία. Οι μαθητές και το πλήθος συγκρούονται με την αστυνομία, η οποία ενισχύεται από Τούρκους, η Πάφος όμως έγινε το μόνο μέρος όπου δεν γιορτάστηκε η στέψη.

ΑΡΧΙΖΕΙ Ο ΕΝΩΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΤΗΣ ΕΟΚΑ
Με την έναρξη του Αγώνα, ο Παλληκαρίδης δηλώνει «παρών» και αμέσως ορκίζεται μέλος της Ε.Ο.Κ.Α. Στις 19 Ιουνίου 1955 συμμετέχει στην ανατίναξη των δικαστηρίων της Πάφου, ενώ στις 17 Νοεμβρίου συλλαμβάνεται για την προσπάθεια του να προστατεύσει συμμαθητή του που είχαν δεμένο και κτυπούσαν δύο Αγγλοι στρατιώτες. Συμμετείχε σε πάρα πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά στις 18 Δεκεμβρίου 1956 συλλαμβάνεται, καθώς μεταφέροντας μαζί με δύο συναγωνιστές του όπλα και τρόφιμα στο βουνό, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια Αγγλική περίπολο. Οι δύο κατάφεραν να διαφύγουν αλλά ο ίδιος έπεσε στα χέρια του αιμοβόρου εχθρού. Κατηγορήθηκε για κατοχή και διακίνηση οπλισμού ενώ στην δίκη του ο Παλληκαρίδης δεν άφησε περιθώρια στους δικηγόρους του να τον υπερασπιστούν, αφού παρά τις αντιρρήσεις τους παραδέχθηκε την ενοχή του με τον εξής αξιοθαύμαστο τρόπο: «Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος όστις ζητεί την Ελευθερίαν του. Τίποτα άλλο.»
Όλος ο κόσμος αρχίζει μια γιγαντιαία προσπάθεια να σώσει τον νεαρό μαθητή. Η Ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να αποτρέψει την εκτέλεσή του. Η Κυπριακή αδελφότητα Αθηνών ζητά προσωπική παρέμβαση του βασιλιά Παύλου. Το Ελληνικό Κοινοβούλιο στέλνει τηλεγραφήματα προς την Βουλή των Κοινοτήτων και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δωρόθεος, Κύπριοι Δήμαρχοι και Ενώσεις, 40 Άγγλοι βουλευτές, ο Αρχιεπίσκοπος Νοτίου Αφρικής Νικόδημος, ο Αμερικανός Γερουσιαστής Fulton, απλοί πολίτες προσπαθούν να ματαιώσουν αυτή την εκτέλεση. Ο Κυβερνήτης της Κύπρου Χάρτιγκ όμως και η Αγγλική διπλωματία απορρίπτουν την απονομή χάριτος.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΠΑΛΗΚΑΡΙΟΥ
Ο Ευαγόρας δεν πτοείται. Στην τελευταία του επιστολή έγραφε:
«Θ΄ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να’ ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα».
«Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί».
13 Μαρτίου 1957. Κοντεύουν μεσάνυχτα. Τη σιωπή σπάει μια βροντερή σταθερή φωνή. Ο 18χρονος Παλληκαρίδης σε πείσμα των κατακτητών ψέλνει τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο. Σε λίγο έρχονται οι δήμιοί του. Βροντοφωνάζει στους κρατούμενους των άλλων κελλιών: «Γειά σας αδέλφια. Γειά σας λεβέντες. Ελπίζω να ‘μαι ο τελευταίος που εκτελούν. Αδέλφια συνεχίστε τον αγώνα. Εγώ βαδίζω στην αγχόνη γελαστός, αποφασιστικός, υπερήφανος».
Οι συγκρατούμενοι του φωνάζουν: «Θάρρος Παλληκαρίδη, θάρρος Παλληκαρίδη».
-«Θάρρος έχω πολύ. Αυτή τη στιγμή περνώ την είσοδο του ικριώματος».
Απόλυτη ησυχία. Την σιγή σπάζει το τρίξιμο από το άνοιγμα της καταπακτής της αγχόνης. 12:02. ο 18χρονος Βαγορής πέρασε στην αθανασία. Βρήκε την «γη των ηρώων».
Ήταν ο νεαρότερος αλλά και ο τελευταίος αγωνιστής που απαγχονίστηκε από τους Άγγλους και με το παράδειγμά του έδωσε πίστη, θάρρος και πείσμα στους μαχητές να συνεχίσουν τον αγώνα τον καλό για την αποτίναξη του Βρετανικού ζυγού και την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, όπως έγινε νωρίτερα με τόσες άλλες ελληνικές περιοχές.

Ο τάφος του βρίσκεται στα «Φυλακισμένα Μνήματα» στην Λευκωσία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
- Το κελλί των απαγχονισμών
- Τα μνήματα, μέσα στις φυλακές.

Σημ. Οι άγγλοι έθαυαν τους απαγχονισθέντες μέσα στην φυλακή και δεν τους έδιναν στους συγγενείς, για να μην μετατρέπονται οι κηδείες σε πατριωτικές συγκεντρώσεις!